Αναπηρία και Φυσική Δραστηριότητα

Πολιτική
22 Απρ, 2019


Το πρώτο σκίρτημα ζωής είναι η κίνηση του εμβρύου. Κίνηση σημαίνει ζωή. Τους πρώτους μήνες ζωής το βρέφος με τις αντανακλαστικές κινήσεις δηλώνει την ύπαρξή του. Με κάθε κίνηση επικοινωνεί με τους ανθρώπους γύρω του, συλλέγει ερεθίσματα και κωδικοποιεί μηνύματα, τα οποία μέσα στον πρώτο κιόλας χρόνο ζωής μετατρέπονται σε εκούσιες κινήσεις. Τέτοιες κινήσεις εξυπηρετούν ανάγκες χειρισμού παιχνιδιών και αντικειμένων, ανάγκες μετακίνησης στο χώρο αλλά και ισορροπίας σε όρθια και καθιστή θέση. Η κίνηση θεμελιώνει όλες τις εκδηλώσεις του ανθρώπου και με τα πρώτα βήματα, καθώς και με την καθιέρωση του λόγου και προφορικής επικοινωνίας, αρχίζει η περίοδος όπου σηματοδοτείται η αρχή της ανθρώπινης συνείδησης.

Ο “εαυτός” παίρνει θέση στο κοινωνικό περιβάλλον και υπάρχει ως ξεχωριστή οντότητα. Αρχίζει να υπάρχει σε σχέση με τους “άλλους” και μέσα από τους άλλους επιβεβαιώνεται η ύπαρξή του. Οι πράξεις του είναι αποδεκτές ή απορριπτέες ανάλογα με τους κανόνες και τις νόρμες που έχουν δημιουργήσει “οι άλλοι”. Οι πρώτοι φόβοι και οι πρώτες προκαταλήψεις αναπτύσσονται από την στιγμή της πρώτης επιτυχίας. Το ξεπέρασμα των φόβων αυτών έρχεται με τα επόμενα επιτεύγματα. Επιτεύγματα, όμως, που είναι κυρίως κινητικά.

Κίνηση και εξέλιξη

Με την παραπάνω σύντομη αναφορά για τον θεμελιώδη ρόλο της κίνησης στην εξέλιξη είναι εμφανές ότι ο ρόλος της δεν περιορίζεται μόνο σε κινητικά, αλλά επεκτείνεται σε γνωστικά και συναισθηματικά οφέλη. Οι πολλές και ποικίλες κινητικές δραστηριότητες αποτελούν την γνωσιακή βάση του μαθητή και μέσα από αυτές αναπτύσσει στρατηγικές για την απόκτηση νέων και πιο σύνθετων δραστηριοτήτων. Παράλληλα, αναπτύσσει, την ικανότητα να γενικεύσει αυτές τις στρατηγικές και σε άλλα γνωστικά αντικείμενα, μεταφέροντας τον κανόνα και επιδιώκοντας να λύσει περισσότερα και διαφορετικά προβλήματα. Τα συναισθηματικά οφέλη σχετίζονται με την επιβράβευση της προσπάθειας, την ικανοποίηση για την επιτυχία και την καταξίωση στα μάτια των άλλων, που αποτελούν ουσιαστικά τους ‘κριτές’ της προσπάθειας ή /και του αποτελέσματος.

Σε όλο το φάσμα των αναπηριών, δηλαδή στις κινητικές αναπηρίες, τις συναισθηματικές διαταραχές, τη νοητική καθυστέρηση καθώς και στις αισθητηριακές διαταραχές ( τύφλωση, κώφωση ), η κινητική δραστηριότητα εξυπηρετεί πάρα πολλούς σκοπούς. Πέρα και πάνω από την βελτίωση των δεξιοτήτων αυτοεξυπηρέτησης και την ανεξάρτητη διαβίωση, την ανάπτυξη κινητικών και φυσικών ικανοτήτων, την εκμάθηση αθλητικών δεξιοτήτων και την ελάττωση των συνεπειών της αναπηρίας, το άτομο με αναπηρία μέσα από την φυσική δραστηριότητα αποκομίζει οφέλη που αφορούν την κοινωνικοποίησή του και την ισότιμη συμμετοχή του στα κοινωνικά δρώμενα. Μέσα από την συμμετοχή σε ατομικές αλλά και ομαδικές φυσικές δραστηριότητες το άτομο με αναπηρία δομεί την αυτοπεποίθησή και αυτοεκτίμηση του, ενδυναμώνει τις δεξιότητες του για διαπροσωπικές σχέσεις, εμπλουτίζει την ζωή του με δεξιότητες που το βοηθούν να ενταχθεί σε ομάδες αρτιμελών και μαθαίνει να διαχειρίζεται το άγχος, που απορρέει μέσα από αισθήματα ανεπάρκειας και μειονεκτικότητας, εφόσον αναγνωρίζει την κατάστασή του και ενεργεί με σκοπό να την βελτιώσει.

Κοινωνική ενσωμάτωση

Η φυσική δραστηριότητα με όλες της τις μορφές ( φυσική αγωγή, κινητική αναψυχή, αθλητισμός και πρωταθλητισμός ) αποτελεί αφενός ένα χώρο συνάντησης ατόμων ανεξαρτήτως εθνικών, φυλετικών ή άλλων ατομικών διαφορών και αφετέρου έναν αβίαστο τρόπο συνύπαρξής τους. Η διδασκαλία και η εξάσκηση νέων εναλλακτικών κινητικών και αθλητικών δραστηριοτήτων εμπλουτίζουν, από τη μια μεριά, το ρεπερτόριο του ασκούμενου, ενώ, από την άλλη του επιτρέπουν να εξερευνήσει νέες δραστηριότητες και προσωπικές ικανότητες και ενδιαφέροντα που του παρέχουν νέες προκλήσεις και ευκαιρίες επιτυχίας, συνεπώς του παρέχουν κίνητρα για συμμετοχή και βελτίωση. Όλες οι μορφές φυσικής δραστηριότητας δίνουν τη δυνατότητα αξιοποίησης του ελεύθερου χρόνου, της ψυχαγωγίας και επιτρέπουν στο άτομο να αναπτύσσει κοινωνικές σχέσεις με τους συν-ασκούμενους, τους εκπαιδευτές και άλλους.

Η πραγματοποίηση ομαδικών και αθλητικών δραστηριοτήτων, που να μπορούν να συμμετέχουν και τα άλλα μέλη της οικογένειας, είναι ένα πρώτο βήμα για την κοινωνική ενσωμάτωση του ατόμου σε μια πρώτη φάση.

Ένα επόμενο βήμα αποτελεί η θεσμοθέτηση και η πραγματοποίηση προγραμμάτων άθλησης ατόμων με και χωρίς αναπηρίες. Δηλαδή όπου είναι δυνατό να μπορούν να γίνονται κοινά προγράμματα άσκησης για ανθρώπους με αναπηρίες και για ανθρώπους χωρίς αναπηρίες ( π.χ. ποδηλασία, κολύμβηση, βόλεϊ, αναρρίχηση, ιππασία, στίβος κ.λ.π.).

Τα οφέλη από ένα τέτοιο πρόγραμμα ένταξης είναι αμφίδρομης κατεύθυνσης, καθώς δεν ωφελούνται μόνο τα άτομα με αναπηρίες, αλλά και τα άτομα του γενικού πληθυσμού. Η ένταξη αναπήρων στα γενικά προγράμματα φυσικής δραστηριότητας μπορεί να προωθήσει την κοινωνικότητα των ατόμων χωρίς αναπηρία, να αλλάξει τη στάση τους απέναντι στο διαφορετικό και να αυξήσει την ικανότητα τους για συνεργασία. Ακόμα και σοβαρής μορφής αναπηρίες δεν παρεμποδίζουν τη διεξαγωγή του προγράμματος, ούτε και μειώνουν την ποιότητα του.

Τέλος, η θεσμοθέτηση και η τακτική διοργάνωση αθλητικών εκδηλώσεων ( τουρνουά, ημερίδες, φιλικές αθλητικές συναντήσεις ) μεταξύ αθλητικών συλλόγων αναπήρων και μη αναπήρων, είναι ένα ακόμη βήμα που συμβάλλει στην κοινωνικοποίηση όλων των εμπλεκομένων. Πολύ περισσότερο δε η συμμετοχή των αναπήρων σε μικτά προγράμματα φυσικής δραστηριότητας συμβάλλει στην ένταξη και ενσωμάτωση των αναπήρων στην κοινωνία, την άρση τωνπροκαταλήψεων απέναντι στην διαφορετικότητα, αποκλείοντας έτσι τη δημιουργία γκέτο, δηλαδή σύγχρονων Καιάδων όπως είναι ο ρατσισμός και ο κοινωνικός αποκλεισμός. Γενικότερα η υλοποίηση ανάλογων προγραμμάτων βοηθά στην ωρίμανση και ενδυνάμωση στάσεων αποδοχής του ‘άλλου’ με ισότιμα κριτήρια και τη δημιουργία θεσμών που να προωθούν τη συμμετοχή των πολιτών με ίσους όρους σε όλα τα επίπεδα κοινωνικής δράσης, δηλαδή ενισχύοντας ουσιαστικά την ίδια τη δημοκρατία.

Ζητούμενο, μια κοινωνία αξιών

Ο αθλητισμός ιστορικά αλλά ιδιαίτερα στον 21ο αιώνα είναι άμεσα συνδεδεμένος με την ανάγκη του ανθρώπου να αγωνίζεται να ξεπεράσει τον εαυτό του και τις δυσκολίες του και να καταξιώνεται μέσα από την ίδια την συμμετοχή του. Όσο, λοιπόν αναπτύσσεται η συμμετοχή σε φυσικές και αθλητικές δραστηριότητες τόσο περισσότερο η κοινωνία βιώνει την αξία της συμμετοχής στον αγώνα και την ευγενή άμιλλα.

Η φυσική δραστηριότητα και κατ’ επέκταση ο αθλητισμός είναι έκφραση πολιτισμού αλλά και δείκτης της ποιότητας ζωής μιας κοινωνίας. Είναι, επομένως, κυρίαρχος ο ρόλος της φυσικής δραστηριότητας στη διαδικασία κοινωνικοποίησης όλων των πολιτών και τη βελτίωση της ποιότητας της φυσικής και κοινωνικής δραστηριότητας.

Οδυσσέας Κωνσταντίνος Σαββόπουλος, Υποψήφιος Ευρωβουλευτής του ΜέΡΑ25

Θέλεις να μαθαίνεις για τις δράσεις του ΜεΡΑ25; Γράψου εδώ.