του Γιώργου Σαρρηνικολάου και της Ματίνας Ποτήρη,
μέλη της Ομάδας Βάσης ΗΠΑ του ΜέΡΑ25
Η εκλογή του Zohran Kwame Mamdani στη δημαρχία της Νέας Υόρκης αποτέλεσε ένα γεγονός που κανείς δεν περίμενε. Σε ένα πολιτικό περιβάλλον όπου κυριαρχούν τα μεγάλα οικονομικά συμφέροντα και τα ισχυρά λόμπι, έμοιαζε αδιανόητο ότι ένας σχετικά άγνωστος, 34χρονος Μουσουλμάνος σοσιαλιστής, με ελάχιστους οικονομικούς πόρους, θα κατάφερνε να κερδίσει τη δημαρχία της μεγαλύτερης πόλης των ΗΠΑ. Στην πρωτεύουσα του καπιταλισμού, οι δισεκατομμυριούχοι τάχθηκαν εναντίον του· το ίδιο έκαναν ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, οι New York Times και ακόμη και το ίδιο το Δημοκρατικό Κόμμα, που προτιμούσαν τον πιο έμπειρο, πιο γνωστό και πολύ καλύτερα χρηματοδοτημένο αντίπαλό του. Κι όμως, ο Zohran Kwame Mamdani τα κατάφερε, προσφέροντας στην Αριστερά μια σπάνια και λαμπρή νίκη που αντηχεί πολύ πέρα από τα σύνορα των ΗΠΑ.
Με αφετηρία αυτή τη νίκη, παραθέτουμε ορισμένες παρατηρήσεις για το μοντέλο αυτό, με την ελπίδα να ανοίξουν την συζήτηση, να εμπλουτιστούν και τελικά να εμπνεύσουν την Αριστερά στην Ελλάδα, την Ευρώπη, και αλλού.
Δύο αρχές καθόρισαν την πορεία του Mamdani, και σε καμία από αυτές δεν παρέκκλινε ποτέ: η υπέρτατη σημασία της οικονομικής δικαιοσύνης και η ανάγκη να σταματήσει η γενοκτονία στην Παλαιστίνη. Η αταλάντευτη στάση του προσέδωσε αξιοπρέπεια στην εκστρατεία του, επιτρέποντάς του να υπερβεί την κριτική και την προπαγάνδα που χρηματοδοτούσαν δισεκατομμυριούχοι όπως ο Michael Bloomberg και ο Bill Ackman, ενώ παράλληλα κέρδισε την υποστήριξη περίπου ενός τρίτου των Εβραίων ψηφοφόρων. Αυτή η σαφής στάση αποτελεί ένα μοντέλο βαθιάς, διεθνούς αρχής.
Οικοδόμησε πάνω στο αμερικανικό σοσιαλιστικό κίνημα που ο Bernie Sanders καθοδηγεί από τις προεδρικές εκλογές του 2016. Ο σοσιαλιστής γερουσιαστής από το Βερμόντ έχει κινητοποιήσει μια ευρεία και ποικιλόμορφη βάση υποστήριξης, προβάλλοντας σαφές μήνυμα κατά της οικονομικής αδικίας, υπέρ της αύξησης του κατώτατου μισθού και για τη δημιουργία ενός εθνικού συστήματος υγείας για όλους. Το μήνυμα του Mamdani για μια προσιτή Νέα Υόρκη – με πάγωμα των αυξήσεων ενοικίων σε συγκεκριμένα σταθεροποιημένα διαμερίσματα, καθολική παιδική φροντίδα, δημοτικά παντοπωλεία και δωρεάν λεωφορεία – αποτελεί μια δημοτική εφαρμογή της πλατφόρμας Sanders σε μια πόλη όπου ένας στους τέσσερις κατοίκους ζει στη φτώχεια και αντιλαμβάνεται τους βασικούς στόχους του μετασχηματιστικού πολιτικού προγράμματος του ΜέΡΑ25 και του DiEM25 – την αντιμετώπιση της κρίσης αγοραστικής δύναμης μέσω συγκεκριμένων πολιτικών.
Διαμόρφωσε μέρος της πολιτικής του πλατφόρμας εστιάζοντας στις καθολικές υλικές ανησυχίες, όπως το υψηλό κόστος ζωής. Σε περιοχές όπως η Astoria στο Queens και σε άλλες εργατικές και μεσαίες συνοικίες της Νέας Υόρκης, συνάντησε ανησυχίες για το υψηλό κόστος ζωής και προσπάθησε να χτίσει υποστήριξη σε ολόκληρες τις εργατικές κοινότητες, προτείνοντας ένα πρόγραμμα για μια πιο προσιτή πόλη που θα μπορούσαν να αγκαλιάσουν όλοι.
Αψήφησε τη συνήθη αφήγηση της Αριστεράς, που συχνά αντιτίθεται στο status quo, προσφέροντας ένα θετικό μήνυμα για την προσιτή ζωή, κρατώντας το σταθερά ως καθοριστική γραμμή. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η πρόσφατη συνέντευξη Τύπου στο Οβάλ Γραφείο, όπου ερωτήθηκε επανειλημμένα για τις ιδεολογικές του διαφορές με τον Donald Trump. Το να κάνει τη Νέα Υόρκη προσιτή παρέμεινε ουσιαστικά η μόνη του απάντηση.
Ο Mamdani αντιμετώπισε με επιτυχία έναν διεφθαρμένο και δυσφημισμένο αντίπαλο του καθεστώτος. Στα Δημοκρατικά προκριματικά, νίκησε τον πρώην Κυβερνήτη Andrew Cuomo, ο οποίος είχε παραιτηθεί προηγουμένως από τη θέση του κυβερνήτη της Νέας Υόρκης έπειτα από καταγγελίες πολλών γυναικών για σεξουαλική παρενόχληση. Ο εν ενεργεία δήμαρχος, Eric Adams, είχε αποσύρει την υποψηφιότητά του πριν από τη γενική ψηφοφορία.
Ο Mamdani οφείλει τη νίκη του σε μια εξαιρετική οργανωτική εκστρατεία. Σε μια πόλη 8 εκατομμυρίων κατοίκων, η καμπάνια του αριθμούσε πάνω από 100.000 εθελοντές, οι οποίοι πραγματοποίησαν εκατομμύρια τηλεφωνήματα και χτύπησαν εκατομμύρια πόρτες. Η ενέργεια και ο ενθουσιασμός πίσω από αυτούς τους αριθμούς είναι δύσκολο να ποσοτικοποιηθούν, ενώ η προσπάθεια απέφερε 1.036.051 ψήφους και μια νίκη με 50,5% στις γενικές εκλογές της 4ης Νοεμβρίου 2025.
Παρότι η νίκη του Mamdani αποτελεί σπάνιο παράδειγμα αριστερής εκλογικής επιτυχίας, η συνέχεια παραμένει επισφαλής – όπως έδειξε και η περίπτωση του ΣΥΡΙΖΑ το 2015. Τα οικονομικά συμφέροντα που τον πολέμησαν προεκλογικά δεν θα σταματήσουν εδώ, και οι σύνθετες κοινωνικές και πολιτικές ισορροπίες της Νέας Υόρκης υπογραμμίζουν περαιτέρω τις προκλήσεις που τον περιμένουν. Χαρακτηριστικά παραδείγματα άμεσων προκλήσεων:
Ο Mamdani στερείται των δημοκρατικών θεσμών – ενός πολιτικού κόμματος, παρουσίας στα εργατικά συνδικάτα και στις γυναικείες οργανώσεις – που είναι απαραίτητοι για τη διαμόρφωση πολιτικής συναίνεσης και από τους οποίους θα μπορούσε να αντλήσει υποστήριξη όταν τεθεί σε δοκιμασία. Η παρατήρηση αυτή αναδεικνύει μια κρίσιμη δομική αδυναμία της Αριστεράς στις ΗΠΑ, που το DiEM25 και το ΜέΡΑ25 ιδρύθηκαν για να ξεπεράσουν στην Ευρώπη και στην Ελλάδα, χτίζοντας υπερεθνικούς και εθνικούς δημοκρατικούς πυλώνες.
Ο Mamdani σκοπεύει να διατηρήσει την Jessica Tisch ως επίτροπο του Αστυνομικού Τμήματος της Νέας Υόρκης, ουσιαστικά επικεφαλής του κατασταλτικού μηχανισμού του κράτους. Μια βασική πρόκληση διακυβέρνησης θα είναι η αντιμετώπιση του κατασταλτικού μηχανισμού του κράτους. Η οικογένεια Tisch, στην οποία ανήκει η σημερινή επίτροπος του Αστυνομικού Τμήματος της Νέας Υόρκης Jessica Tisch, είναι από τις πλουσιότερες και ισχυρότερες στη Νέα Υόρκη, υποστηρίζει το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα και το Ισραήλ. Ο γνωστός ακαδημαϊκός και επικριτής της ισραηλινής γενοκτονίας των Παλαιστινίων, Norman Finkelstein, ρώτησε πρόσφατα αν το NYPD θα μπορούσε ποτέ να ενεργήσει εναντίον μιας μορφής όπως ο Benjamin Netanyahu, όπως έχει δηλώσει ο Mamdani ότι θα έκανε αν ο Ισραηλινός πρωθυπουργός πατούσε πόδι στην πόλη. Αυτή η ερώτηση τονίζει την απέραντη δυσκολία της μετάφρασης των ριζοσπαστικών αρχών σε κρατική εξουσία.
Αποτίμηση της εκστρατείας Mamdani
Η νίκη του Zohran Kwame Mamdani δείχνει ότι η πολιτική αλλαγή απαιτεί σαφές όραμα, πρακτικά μέτρα και ενεργή συμμετοχή των πολιτών. Η εκστρατεία του κινητοποίησε χιλιάδες εθελοντές, οι οποίοι πραγματοποίησαν εκατομμύρια τηλεφωνήματα και επισκέψεις σε σπίτια, μετατρέποντας την υποστήριξη σε αποτελεσματική δράση.
Η επιτυχία του Mamdani συνδυάζει κοινωνική δικαιοσύνη, προσιτή ζωή και οργανωτική δύναμη, προσφέροντας πολύτιμα διδάγματα για κάθε προσπάθεια αλλαγής σε πόλεις και κοινωνίες. Για το ΜέΡΑ25 και το DiEM25 αυτή η νίκη επικυρώνει τις βασικές αρχές μας και προσφέρει ένα σημαντικό μάθημα: η νίκη είναι εφικτή όταν αγκυρώνουμε την πολιτική μας στις υλικές ανάγκες, την ηθική σαφήνεια και την απαράμιλλη βάσιμη κινητοποίηση. Ας μας εμπνεύσει αυτό στον πανευρωπαϊκό και στον εθνικό μας αγώνα.
(Για περισσότερες πληροφορίες, συμμετέχετε στο κίνημα στο DiEM25.org και ακολουθήστε το @MERA25USA)
Θέλεις να μαθαίνεις για τις δράσεις του ΜεΡΑ25; Γράψου εδώ.
